MÂM CỖ ĐƠM NGÀY TẾT

Thứ bảy - 02/01/2021 23:32

Tác giả: Thuận Ánh 

Tôi trở về quê vào dịp trời trở rét. Những bàn tay đỏ tấy quơ quơ trước ngọn lửa hay tự xoa vào nhau để làm ấm mình, chống chọi với cái giá buốt của rét bắc. Ừ, rét bắc! Dù bao năm xa quê, dù cuộc sống bộn bề, dù mỗi người một nghề, dù giàu sang phú quý hay nghèo hèn khổ cực, cứ mỗi độ trời trở rét thì lòng lại nao nao nhắc tới quê hương, bắt đầu câu chuyện của nhóm bạn cà phê là rộn ràng kể về phong tục Tết quê tôi, phong tục Tết quê anh. Nhà nhà tấp nập sắm sửa, người người nao nức sắp xếp lịch công tác để đưa gia đình nhỏ của mình trở về quê vào dịp Tết nguyên đán.

Chuẩn bị đón Tết, không khí rộn ràng phủ khắp mọi nơi. Đầu làng ngõ xóm được quét tước, dọn dẹp sạch sẽ đến việc sơn sửa, tô màu sáng sủa, trang trí lộng lẫy cho những điểm sinh hoạt cộng đồng. Ngoài những nghi lễ và những hoạt động vui chơi ngày tết như bao miền quê khác, tôi rất tự hào kể về phong tục “đi đơm” ngày mồng Một tết ở quê tôi.
92392187 mam co ngay tet

Phong tục ấy có từ khi nào tôi không rõ, đến cả những người lớn tuổi trong làng cũng không biết tục ấy có từ đâu. Chỉ biết mỗi khi tết đến, gia đình nào cũng chuẩn bị nếp ngon nhất, gà ngon nhất để làm cỗ đơm. Cỗ đơm là một mâm xôi được vén cho tròn, cho khéo. Phía trên mâm xôi là con gà luộc ngậm bông hoa hồng quế. Nhà ai trưởng họ, có bàn thờ tổ tiên thì đặt mâm cỗ ấy cúng từ khi bắt đầu giao thừa. Những nhà chi nhánh, em ruột rà, em con cô con chú thì đội mâm cỗ ấy sang nhà bác Cả để cúng tổ tiên. Người đội mâm cỗ đơm phải là người lớn nhất đoàn, đi trước. Người ấy được tập luyện từng câu chúc tết, từng bước đi nhanh nhẹn, từng cử chỉ vui tươi.

Vào đến sân nhà bác Cả, người đi đầu cất lời chúc tốt đẹp bằng lối nói vần vèo để các em, con cháu đằng sau tiếp lời rộn ràng khắp một lối đi. Những câu chúc có thể được nhắc đi nhắc lại nhiều năm có khi thành nhàm và người nghe chẳng thẩm hết ngôn từ, chỉ biết đó là lời tốt đẹp. Mâm cỗ đơm được bác Cả trân trọng đỡ lấy và đặt lên trang thờ. Các con cháu hớn hở nhận tiền mừng tuổi rồi chạy nhảy khắp nơi nhưng nhớ đến giờ ăn trưa thì về lại nhà bác Cả để cùng phá cỗ.

Bữa ấy, tất cả con cháu xa gần đều tụ tập ở nhà bác Cả, mâm lớn mâm nhỏ rộn ràng kể cho nhau nghe về một năm qua của mình. Ai không tới là bị trách móc ý tứ rằng “ Con người có tổ có tông, như cây có cội như sông có nguồn”. Tục “trách móc” cũng có ưu điểm là làm cho người ta phải bỏ bớt những chuyện riêng tư để về sum vầy nghe người lớn kể chuyện xưa, có những chuyện, những lời răn dạy nhiều lần đến nhàm chán nhưng nó giúp những thế hệ sau ý thức trách nhiệm, tinh thần đoàn kết gắn bó yêu thương nhau của những người cùng chung huyết thống. Nhà ai có con cháu tề tựu đông đủ thường được trọng danh rằng nhà ấy giữ được tôn ti trật tự và dòng họ được nể trọng trong làng.


Ngày nay, mâm cỗ đơm ngày tết dần bị mai một khi có những gia đình chỉ cần gửi một phong bì đến cúng tổ tiên với lời cáo lỗi ngày mai em có việc bận không tới được. Tục “trách móc” không còn ứng dụng tốt trong thời đại bốn chấm không, những câu chúc tết, những lời thăm hỏi đã được lập trình gửi đồng loạt tới những số điện thoại trong danh bạ. Người ta chú tâm cho bản thân, cho gia đình nhỏ nhiều hơn để rồi những câu giải thích vòng vèo của người lớn về chi nhánh, dòng tộc trong mâm cỗ đơm ngày Tết dần trở nên lạc lõng. Tục phá cỗ đơm cũng chóng vánh để rồi ai về nhà nấy, có khi ngay trong bữa cỗ cũng ai bận góc nấy với chiếc smatphone của mình. Cũng nên có thay đổi bởi quy luật muôn đời là thay đổi tiến bộ.
77045 mam co ngay tet nguoi ha noi 700x467

Ngày tết, ngoài việc thực hiện các nghi lễ cúng tết truyền thống “Mồng Một tết cha, Mồng Hai tết mẹ, Mồng Ba tết thầy”, mọi nhà, mọi người tranh thủ những ngày nghỉ tết để đưa gia đình đi du lịch. Du lịch tâm linh là lựa chọn ưu tiên cho những cuộc hành hương ngày tết. Đến những nơi nhang khói với những lời khấn nguyện từ tâm cũng phần nào làm chùng lại bao vội vã ngày thường, làm giãn ra bao lo toan vất vả. Nhưng mâm cỗ đơm ngày tết vẫn in đậm trong tôi về nét đẹp văn hóa truyền thống của dòng tộc, của quê hương.

Có thể bạn đã nhiều năm xa quê, có thể biết bao lần bạn đã đi đi về về với quê hương yêu dấu. Nhưng dẫu bạn có về quê mấy lần trong một năm, dẫu bạn có bận rộn trăm bề, bạn vẫn ngóng về quê cho đúng dịp Tết cổ truyền của dân tộc. Mâm cỗ đơm ngày tết quê tôi là nét đẹp văn hóa của quê hương mà tôi không bao giờ quên được. Nếu về quê được, tôi vẫn động viên các em, các cháu duy trì mâm cỗ đơm ngày tết – nơi hội tụ tất cả truyền thống văn hóa dòng tộc của làng quê Việt Nam.
T.A
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập11
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm10
  • Hôm nay1,162
  • Tháng hiện tại22,362
  • Tổng lượt truy cập2,917,233
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây