MÓN CANH LẠC MẺ - HƯƠNG VỊ QUÊ XƯA

Thứ hai - 17/05/2021 22:46


Tác giả: Trịnh Quang Cảnh 

Suốt chiều dài lịch sử gắn bó với ruộng đồng, tôi được nghe kể lại, làng tôi trước kia nghèo lắm, nghèo đến nỗi mãi sau những năm 90 của thế kỉ 20, làng tôi mới bắt đầu thay da đổi thịt. Sự thay đổi đó nhanh đến nỗi thế hệ trẻ ngày nay không thể tưởng tượng được cái thuở cơm không đủ no, áo không đủ mặc; cơm thì độn đầy khoai sắn, áo thì vá chằng vá đụp...

Tôi dạo trước vài lời như thế để "than nghèo kể khổ" chút thôi, chứ thực ra trong bài viết tôi đang muốn giới thiệu món ăn dân dã của quê tôi mà xưa kia, người nông dân như nhà tôi thỉnh thoảng vẫn ăn, mà ăn rất ngon. Món canh lạc mẻ lâu lắm tôi chưa ăn lại, nhưng thỉnh thoảng hồi nhớ chuyện xưa, cái dư vị "bùi bùi béo béo ngon ngon" của nó lại hiện về trong tâm tưởng.

Người nông dân dùng chính nông sản để ăn, và lạc cũng chính là một nông sản phổ biến. Tôi vẫn còn nhớ vài món ăn quê ngon được nấu cùng với lạc. Tất nhiên những món như muối lạc quá phổ biến, lạc rang giã trộn vào các món nộm cũng chẳng lạ gì. Lạc luộc, lạc rang thì rất quen thuộc, lúc là trẻ con thì tôi lại thích ăn lạc sống mới nhổ về, còn khi đang nấu bếp, ném vài củ lạc vùi trong than tro nóng, củ lạc xém vỏ rồi thì ăn tuyệt luôn... Những món canh từ lạc cũng ngon không kém.

 
lạc

Mùa lạc thường cũng trùng mùa mướp đậu quả nên món canh mướp nhà tôi cũng hay nấu cùng với lạc. Mướp gọt vỏ, cắt miếng xanh nhẹ đựng trong cái rổ tre đan xinh xinh. Lạc tươi giã sơ đầy bát to đặt vào gần bếp nấu. Khi phi hành mỡ thơm thơm toả ra tận đầu cổng thì mướp và lạc giã được cho vào để xào qua. Nếu không thích ăn canh thì nấu chín luôn sẽ được món mướp lạc xào hơi mằn mặn đầu lưỡi, răng nhai sần sật ăn tuyệt vời. Còn không thì đổ hai bát tô nước vào vừa lượng sáu người ăn. Bát cơm chan canh đọng những hạt lạc giã rối, vị bùi bùi của lạc, thoảng thơm mùi mướp hương làm "cơm trôi" rất dễ. Khi lạc khô vẫn giã nấu canh được nhưng không được ngon bằng.

Nhà nông đổi bữa chẳng bằng cá, thịt như những nhà có điều kiện. Vẫn là lạc đó nhưng phải nấu khác cho đỡ ngán, nên có lẽ vậy mà món canh lạc mẻ ra đời. Tôi vẫn nhớ có một đợt đi nhổ lạc cho nhà chú dì tôi. Ánh mặt trời càng về trưa càng chẳng man mát như buổi sớm mai, mà nó bực bội hun đốt lưng tôi nóng nực, dẫu cho mồ hôi đã đẫm lưng bao bọc. Và sau cái nhọc nhằn ấy, trưa về nhà chú đãi cả nhà món canh lạc mẻ, đây là món khác lạ hẳn với món canh thông thường.

Lạc tươi nhanh chóng được đem rửa sạch đất bám, cả nhà tập trung vào bóc vỏ. Những hạt lạc mới có lớp vỏ mỏng hồng hồng e thẹn lần đầu được nhìn ánh sáng. Hạt to hạt nhỏ dần dần đầy bát, thỉnh thoảng tiện tay bỏ luôn vào miệng ăn vì lúc đó bụng cũng cồn cào. Mẹ tôi thường không cho ăn lạc sống, mẹ sợ chúng tôi bị đau bụng. Thế nên ở quê tôi hay truyền miệng câu đồng dao:
"Ăn lạc sống
Tống nước lã
Giả đau bụng
Đi trạm xá..."

Lạc được giã sơ sơ cho nát rồi đem vào nấu. Hành mỡ được phi thơm rồi cho lạc, cho mẻ vào xào qua. Nước đổ vào vừa ăn cùng mắm muối, mì chính. Rau thơm vườn nhà như lá lốt, rau răm, rau ngổ... thái mịn cho vào lúc nước sôi.

Khi lên mâm, mùi thơm của rau quện trong mùi mẻ, mùi hành ôm lấy mùi thơm hương lạc mới làm cho những cái bụng đói thêm háo hức. Bát canh lạc mẻ màu trắng điểm sắc xanh xanh của rau thơm trông thật bắt mắt. Dì múc hai bát riêng, một bát cho thêm vài lát ớt đỏ tươi làm cho bát canh lại thêm hấp dẫn. Ngày ấy dù còn nhỏ nhưng tôi ăn được cay nên dù cho nhiều vào thì tôi cũng... không ngại.

Canh lạc mẻ được múc ra bát để ăn trước cơm. Những hạt lạc giã còn to nay ăn bùi bùi, tan trong răng ăn rất khoái. Gia vị lẫn vị rau, vị lạc quện trong mẻ ăn run rút chua rất vừa miệng lại còn lẫn cái vị cay cay ớt tươi ăn thêm thích thú. Sau còn ít nước trăng trắng màu mẻ lạc thì chỉ cần ăn kiểu nhà quê, nâng bát lên húp sạch. Ngon mà thoải mái, cái đói cồn cào từ sáng đến lúc này lập tức cũng tan biến đi.

 
image 20200218150421 1 1

Cùng với thức ăn mặn, món canh lạc cũng được chan vào cơm ăn như các món canh khác. Có lẽ vì vị chua của mẻ, lại là lạc mới nên món canh lạc mẻ dễ ăn hơn các món canh khác nhiều. Vẫn là những hạt lạc nát nay lẫn với cơm ăn đậm vị hơn canh mồng tơi hay canh rau muống. Chính vì vậy mà cơm cũng được "lùa" vào nhanh hơn, ăn cũng "nhiệt tình" hơn...

Thỉnh thoảng không kịp hái rau hoặc lâu lâu muốn đổi bữa, món canh lạc mẻ có lẽ là sự lựa chọn rất hợp lý cho một bữa ăn ngon. Có thể đối với những gia đình có điều kiện thì món này quá đỗi bình thường, nhưng đối với nhà tôi thuở ấy, món canh nhà quê này đọng lại dư vị ngọt ngào cho đến tận hôm nay. Món nấu giản đơn như tâm hồn người quê. Nếu có dịp muốn thử làm người quê tôi thuở ấy, chỉ việc nấu canh lạc mẻ và tận hưởng vị quê xưa...
T.Q.C

 
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập59
  • Hôm nay16,255
  • Tháng hiện tại77,082
  • Tổng lượt truy cập3,230,692
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây