NGƯỜI AN ĐỨC MÊ... DIỀU SÁO

Thứ tư - 31/03/2021 03:03

Tác giả: Lương Thiện

Trò chơi diều sáo với kĩ thuật chế tác công phu, cầu kì, đẹp mắt đã xuất hiện ở xã An Đức, huyện Ninh Giang (Hải Dương) từ bao giờ thì không ai còn nhớ. Tiếng sáo diều vi vu, trầm bổng, du dương trên bầu trời nơi đây như nói lên ước mơ về cuộc sống được bay cao, đủ đầy của nhân dân.

Hút nhiều người chơi

Nếu có dịp đi qua tỉnh lộ 392 ở xã An Đức (Ninh Giang), không khó để chúng ta bắt gặp hình ảnh từng tốp người đang tập trung thả diều. Thú chơi diều sáo ở đây không phân biệt thành phần, tuổi tác, thời gian. Người chơi diều sáo ở An Đức đã thành lập Câu lạc bộ (CLB) Diều sáo Đồng Quê, tập hợp gần 60 thành viên có độ tuổi từ 12 đến ngoài 80 bao gồm các cán bộ hưu trí, nông dân, công nhân, học sinh, sinh viên.

Người cao tuổi nhất tham gia chơi diều là cụ Nguyễn Văn Đãng, năm nay đã 88 tuổi. Tuy tuổi cao song cụ còn rất minh mẫn, vẫn tham gia chế tạo, khoét sáo và ra cánh đồng thả diều. Cụ cho biết, từ thời cụ mới sinh ra thì trò chơi diều sáo đã có rồi. Sau mỗi buổi lao động vất vả, mệt nhọc, mọi người được ngắm nhìn cánh diều tung bay trên bầu trời với tiếng sáo vi vu, trầm bổng sẽ làm tâm hồn thêm sảng khoái, thư thái, đánh tan mệt mỏi.

 
161717762 3780293478721344 7726255277792643030 o

Người đang sở hữu chiếc diều khủng nhất xã An Đức phải kể đến ông Đặng Duy Đáng, 61 tuổi, ở thôn Kim Chuế. Để mục sở thị chiếc diều đặc biệt này, chúng tôi tìm đến nhà ông vào một buổi chiều tháng giêng. Trong nhà ông có đến 3 chiếc diều sáo, chiếc lớn nhất dài 5,5m, đường kính sáo 12cm, ngoài ra, phần thân diều cũng được ông trang trí khá cầu kì, đẹp mắt với họa tiết cánh sen khổng lồ, hình ảnh Quốc kì Việt Nam hay phong cảnh hữu tình làng quê với dòng sông, bến nước, con đò. Ông cho hay, để diều “lên”, sáo phát ra tiếng kêu hay thì người chơi diều thường thả từ sau tết Nguyên đán đến cuối mùa thu. Thời điểm thả diều thường vào buổi chiều có gió đông nam cấp 2-3 trên cánh đồng đầu thôn nhưng tuyệt đối không được thả gần đường dây điện, sau 8 giờ tối và vào thời kì lúa chín vì sẽ ảnh hưởng đến việc học tập của các em học sinh và hoa màu.

Tuy mới 14 tuổi song em Nguyễn Văn Tuấn ở thôn Kim Chuế đã đam mê chơi diều từ lâu. Em đang sở hữu chiếc diều có chiều dài 2,5 m nhưng còn gắn thêm đèn led vào thân nên khi thả toàn thân diều phát ra thứ ánh sáng rực rỡ, đầy màu sắc. Không chỉ ham mê tìm tòi, học hỏi, em còn mày mò tự vót, khoét sáo và rủ thêm nhiều bạn cùng chơi. Tuấn cho biết: “Sau mỗi buổi học căng thẳng, được thả mình vào tiếng sáo diều vi vu, em thấy lòng khoan khoái, nhẹ nhõm, tiếng sáo như giúp em khắc sâu hình ảnh quê hương và thêm động lực nâng cánh ước mơ trở thành phi công bay lên bầu trời”. Trong số những người chơi diều ở An Đức có đến gần nửa là thanh niên. Đến mùa diều, từng tốp, từng tốp thanh niên kéo nhau đi xem vót diều, thả diều, bàn tán làm rộn rả cả một vùng quê.

Cụ Nguyễn Văn Đãng cho biết, chơi diều cũng như một môn thể thao giúp rèn luyện sức khỏe, trí óc. Người chơi phải rèn tính kiên trì, dẻo dai, tinh mắt khi chơi, đồng thời với khả năng cảm thụ âm thanh khi khoét sáo. Cũng chính nhờ những cánh diều mà mọi người trong làng, từ người xa quê hay người địa phương, già hay trẻ đều đoàn kết, gắn bó, giúp đỡ nhau, thanh niên không sa vào các trò chơi, game online, hạn chế tệ nạ xã hội.

Thú chơi tao nhã nhưng không kém phần công phu

Ở CLB Diều sáo Đồng Quê xã An Đức, ai cũng biết vót diều, lên khung, khoét sáo. Nhưng người có tài chế tác ra nhiều con diều độc đáo là ông Trần Đình Minh, một cán bộ công an về hưu đang sống ở Hà Nội. Ông Minh làm thì “diều lên mỏi cổ”, sáo kêu rất hay, không giống bất kì loại sáo nào khác. Theo ông Minh thì khung diều phải chọn từ loại tre hóa già, dày bì và có độ dẻo cao, nèo kết bằng dây dù. Trước đây, diều được phất bằng giấy xi-măng nhưng nay đã được cải tiến với vải tráng ni-lông để dễ trang trí. Keo dán cũng được chuyển bằng keo X66 thay cho nhựa sung hay nấu hồ dán như truyền thống. Bánh lái là bộ phận quan trọng được gắn dưới thân diều với tỉ lệ cân đối.

Nèo trên nằm hai bên khung, mỗi bên cách 5 cm tính từ khung chính, nèo dưới buộc cố định vào khung. Độ dài nèo trên bằng bụng diều còn nèo dưới dài bằng 2/3 sải cánh mới đảm bảo cân đối cho diều đón gió. Ống sáo tốt nhất làm bằng ống nứa già, khoét bỏ ruột và lấy phần cật. Gỗ để khoét miệng sáo cũng phải chọn loại gỗ mít lâu niên. Khoét sáo đã khó, để sáo có tiếng kêu hay lại càng khó hơn. Người chơi phải khoét vũm miệng rộng bằng đường kính ống sáo. Thời gian hoàn thành một giàn sáo cần từ 3-5 ngày và sử dụng phương pháp thủ công hoàn toàn với dao, vụm, đục sắc. Khi lắp sáo, cần đo khoảng cách từ thân đến đến bụng sáo khoảng 20 cm thì gắn cọc và để cọc có độ nghiêng từ 30-45 độ để sáo phát ra tiếng kêu trong, vang.

 
4526b891bb4ed4050dd9824107ce8422

Diều sáo ở An Đức độc đáo cũng một phần nhờ hệ thống sáo. Người chơi thường chơi sáo đôi với diều nhỏ và sáo cặp (sáo giàn) như cặp 3, cặp 5, cặp 7, cặp 9 tùy theo độ to nhỏ của diều. Kích thước sáo trong một giàn tuân thủ nguyên tắc nhỏ dần. Sáo nhỏ dài lọt miệng sáo to, thường có tỉ lệ to nhỏ là một mười một tám. Sáo nghe hay là sáo có âm hòa vào nhau, không tách rời và âm không “đá” nhau. Trong cùng một cặp, sáo cũng có nhiều cách gọi tên và âm thanh cũng có phần khác biệt, từ âm trầm, vang xa như tiếng tù và của sáo cái (sáo to nhất), âm đu…u…u…u khi lên cao của sáo trung đến giọng thanh, nhẹ, độ ngân vang lớn như sáo con.

Theo ông Vũ Đình Cận, chủ nhiệm CLB thì thú chơi diều ở An Đức đã có từ hàng trăm năm nay. Số người chơi diều trong xã lên tới gần 100 nhưng tổng số diều phải lên tới hơn 300 chiếc, người ít nhất cũng có 1-2, người nhiều thì 5-6 chiếc. Ngoài kĩ thuật và chất liệu phất diều có nhiều cải tiến để giảm trọng lượng, tăng độ bền thì dây thả cũng được đổi mới. Một cuộn dây diều dài từ 800-1200m tùy theo kích thước diều. Trước đây, dây diều làm bằng tre bánh tẻ vót lấy phần cật có đường kính 0,5 mm, đem luộc với nước muối thì ngày nay người ta dùng dây cước, dây dù có độ bền cao và nhẹ hơn, đường kính dây dao động từ 0,2-0,3 mm tùy theo độ lớn của diều.

Được biết, chi phí hoàn thành một chiếc diều chỉ dao động từ 300.000-800.000 đồng. Chơi diều không tốn thời gian, lại giúp rèn luyện sức khỏe nên ai cũng có thể tham gia. Ở Hải Dương, diều sáo được chơi nhiều ở các xã Tân Hương, Vạn Phúc (Ninh Giang), Đức Xương (Gia Lộc), Nhân Quyền (Bình Giang), thị trấn Thanh Miện, Văn An (thành phố Chí Linh)…

 
1434345653 bbywdieu3 niwt

Giữa nhịp sống hối hả, nhiều địa phương đã dần mai một các trò chơi dân gian, trò chơi cổ truyền thì người dân An Đức vẫn yêu thích, miệt mài gìn giữ thứ trò chơi tao nhã của cha ông từ hàng trăm để lại. Đây không chỉ là thú chơi truyền thống mà còn là nét văn hóa cần được duy trì, nhân rộng.
L.T

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập7
  • Hôm nay1,274
  • Tháng hiện tại36,913
  • Tổng lượt truy cập3,087,850
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây