XỐN XANG LỄ HỘI LÚNG TA

Chủ nhật - 20/12/2020 01:26

Tác giả: Bùi Minh Huế

Mặt trời đã leo lên đỉnh núi, ánh nắng cuối đông đã quá trưa rồi mà vẫn non vàng. Nắng vén màn sương mông lung làm hiện ra những dãy núi nhấp nhô soi mình xuống dòng nước trong xanh hiền hoà, dòng nước của con sông Đà chạy dài từ đầu nguồn qua bao bản làng của huyện Quỳnh Nhai. Nắng trải vàng trên lối về bản Bon, trên những mái nhà sàn lúp xúp thấp thoáng dưới những tán đào, tán mận đang chúm chím bung hoa đón mùa xuân đến.

Nắng dừng chân bậu cửa, ghé qua khe vách vào trong nhà, nơi Lò thị Bók-cô gái mặt đẹp tựa trăng tròn, da phấn hồng như cánh đào phai, mái tóc dài bồng bềnh như mây núi đang ngồi bên bếp lửa, tay nhẹ nhàng múc từng gáo nước từ một cái nồi đồng đổ vào ống tre, thứ nước có mùi thơm dịu nhẹ phảng phất hương núi rừng.

Sáng nay, cùng mẹ làm mâm cơm cúng hết năm để cảm tạ thần núi và tổ tiên xong, Bók lúi húi nướng dăm bảy quả bồ kết, bẻ vụn chúng cho vào nồi đồng cùng nhánh cỏ thơm, hoa rừng, cành mùi già, lá bưởi, cho thêm nửa ống tre nước suối rồi đem nấu. Nồi nước sôi sùng sục hương thơm ngào ngạt bay khắp nhà.

Cho hết nồi nước thơm vào ống tre xong, Bók đưa tay với lấy một ống tre nhỏ hơn, ngắn hơn đã đặt ngay cạnh, Bók nghiêng ống ghé mắt nhìn vào ngắm nghía và lắc nhẹ, mùi nồng nồng, chua chua. Nước này làm từ bột gạo nếp đặc quánh mà Bók cóp từ nửa tháng nay sau mỗi lần ngâm gạo đồ cơm. Những chậu nước vo gạo trắng đục hằng ngày được để qua đêm, sáng ra bột gạo lắng xuống thành một lượt mỏng dưới đáy chậu, Bók cần mẫm chắt bỏ hết nước trong, lấy cái thìa nhỏ mà gợt lớp bột ấy cất vào ống tre rồi ủ kín cho lên men và dậy mùi chua, sánh sền sệt thế này mới tốt.
ttxvn lehoigoidau 4

Nghiêng ống tre nhỏ, Bók khẽ đổ thứ bột nước gạo sang ống nước thơm rồi lắc đều, mùi nước thơm hoa lá quện cùng mùi nồng hương lúa tạo thành một mùi thanh mát dễ chịu. Thứ hương mà chỉ ngày cuối năm Bók mới thấy. Từ nhỏ, Bók luôn tin vào lời mẹ nói là nước này khi tắm gội sẽ gột rửa hết những nỗi bận tâm trong lòng và đón năm mới tinh khôi.

Hôm nay Bók vẫn tin điều ấy, còn tin vào thứ nước gội đầu này sẽ mang lại duyên lành cho Bók. Bók nhớ đôi mắt theo chân Bók lên nương gieo ngô, trồng sắn, theo chân Bók vào rừng lấy củi, tìm măng, theo chân Bók xuống suối lấy rêu, bắt cá và những lần Bók gội đầu hong tóc góc sân sàn nhà. Nhớ đến đôi mắt ấy lòng Bók lại rạo rực hơi thở dập dồn.

Đặt hai ống tre gần nhau, Bók đứng dậy, vuốt lại mái tóc và đi vào phía cái hòm lấy chiếc váy lụa đen cạp viền hoa văn mà tự tay Bók thêu những đường chỉ sắc màu mềm mại, chiếc áo cóm màu hồng hoa đào với dải cúc bằng bạc hình cánh bướm xinh xinh khâu đính đối xứng đẹp mắt. Chiếc sai yều màu xanh lá cây tươi rói, gập gọn bỏ vào giỏ mây cùng chiếc lược sừng mà Bók mới được tặng rồi khoác giỏ chéo vai.

Ngoài đường, nắng rực vàng hơn, tiếng chiêng, tiếng cồng vang vang rộn rã, tiếng trai gái bản cười nói trêu đùa nhau rôm rả. Đám rước lễ đi gần phía nhà Bók. Chỉnh lại chiếc xà tích bằng bạc vắt ngang qua bụng làm duyên, vắn lại chiếc khăn piêu sặc sỡ chỉ màu lên đầu, Bók nghiêng người cầm chiếc ống tre to khoác lên vai và bước ra ngoài. Lúc ấy mẹ của Bók cũng chuẩn bị xong.

Hai mẹ con cùng bước xuống cầu thang và cùng đoàn người rước lễ ra bến sông cách nhà Bók một con dốc dài. Chiều nay, chiều cuối năm Bók cùng mẹ tham gia lễ hội Lúng ta mà mỗi năm duy nhất chỉ có một lần.

Trời về chiều thật đẹp, cao xanh, nắng vàng trải dài con dốc, gió thoang thoảng đưa mùi hương hoa rừng thơm mát. Dẫn đầu là thầy mo đeo thông seng và bao kiếm trên vai bước đi dũng mãnh. Mấy anh chị trong bản khiêng trống, chiêng và một cái kiệu được làm bằng tre. Trên kiệu là một mâm lễ gồm rượu, thịt, xôi và hoa quả của núi rừng. Lễ vật được thầy mo bày biện đẹp mắt. Cả bản trẻ già, trai gái theo sau. Bất chợt Bók chạm vào đôi mắt rực hồng ánh lửa của Bạc văn Siêng, người con trai mà Bók đưa mắt tìm kiếm từ lúc chân bước ra đường, má Bók đỏ ửng, nóng ran như đang ngồi bên bếp lửa, Bók thẹn thùng quay mặt đi. Đôi chân Bók líu ríu bước loạn xạ.
613acfaa0f88abf5bcffc22ab3a3bfc3

Bók nhớ lại tối hôm đầu đông Siêng đến chọc sàn nơi Bók ngủ, Bók mặc kệ. Siêng cứ đứng đó mà chọc, chọc cho đôi chân Bók buộc phải chạy ra ngoài, buộc Bók nghe tiếng đàn tính tẩu mượt mà tình cảm, diết da mà Siêng đứng ngay chân cầu thang gẩy. Tiếng đàn ấy chạm vào tim Bók, len lỏi vào máu thịt của Bók làm lòng Bók xao xuyến, bồi hồi. Có tối vắng tiếng đàn của Siêng, biết Siêng ngủ lại trên nương xa, nhưng lòng Bók không yên, đôi chân đi ra đi vào qua bậu cửa bao lượt, đôi mắt dõi theo con đường bản hun hút ngóng tìm.

Tối qua sau khi đàn hết bài, Siêng đến gần Bók đặt chiếc lược sừng vào bàn tay nhỏ nhắn thon dài và nói với giọng hồi hộp run run ”Bók đồng ý làm ..vợ ..tôi nhé, đợi ngày tết qua tôi xin bố mẹ được sang nhà em ở rể”. Tim Bók như nhảy ra khỏi lồng ngực, hồi hộp đến nghẹn thở, Bók không nói mà khe khẽ gật đầu.

Đoàn rước kiệu lễ đã đến bến sông, nắng rắc ngàn hoa lấp lánh trên mặt nước. Tiếng chim lảnh lót gọi ngày xuân về bên kia núi. Mặt sông mênh mông màu xanh trong vắt. Đợi thầy mo làm lễ tạ ơn thần núi, thần sông, tạ ơn người có công lập mường giữ bản, đợi đám trai bản đi lên phía bến nước đầu nguồn, đám đàn bà con gái mới cởi khăn piêu, áo cóm, cởi tằng cẩu, trâm cài, buông những lọn tóc dài đen nhánh qua bờ vai thon tròn trịa, trắng ngần. Bók bước nhẹ nhàng xuống bến nước, nước ngập ngang đùi, nước trong veo mát lạnh, hơi cúi người xuống để ngọn tóc thả trôi trên mặt nước, tóc dập dềnh theo sóng. Bók cầm theo cành lá mà đi đường êm đã bẻ đưa cho, Bók nhúng cành lá xuống nước rồi nhẹ nhàng dập lên mái tóc cho tóc ướt dần dần làm phép cầu may cho năm mới. Khi tóc đã ướt đẫm Bók lấy nước gội đầu trong ống tre xối từ từ lên đầu rồi vò tóc nhẹ nhàng.

Bến sông dài rộng gió mát trong lành, hoa núi rừng ngào ngạt đưa hương nhưng cũng không làm loãng đi cái mùi đặc trưng của nước gội đầu này, cái mùi còn làm cho Bók thích thú, háo hức, xốn xang. Bók chà tóc xong, lội ra chỗ nước trong cúi đầu xuống nước mà vò tóc cho sạch rồi hất mạnh cả lọn tóc dài lên, nước bay theo tóc tạo lên vũ điệu đẹp mắt. Vũ điệu nước bay loang ra cả bến sông trong tiếng cười nói nô đùa té nước vào nhau huyên náo cả một góc rừng.

Khi mặt trời đi xuống con dốc bên kia núi, mang theo vạt nắng trên mặt sông, gió cuối chiều se lạnh. Là lúc Bók cùng mọi người lên bờ thay quần áo, đốt lửa nắm tay nhau múa hát. Bók lộng lẫy xinh tươi trong bộ váy mới với mái tóc dài đen mượt, thướt tha, tay nhịp nhàng uốn dẻo theo tiếng đàn tính tẩu. Mắt Bók long lanh thỉnh thoảng lại nhìn Siêng đang say sưa gẩy đàn .

Tối hôm ấy, Bók không sao ngủ được không phải Bók thấp thỏm đón giao thừa mà Bók đang nghĩ về những ngày Bók được ở bên Siêng, rồi làm vợ Siêng, về những việc của cô gái Thái trước khi lấy chồng. Bók sẽ cùng Siêng trồng bông dệt vải, may quần áo, khâu chăn, khâu đệm làm đồ sính lễ mang về nhà chồng. Bók háo hức được dự lễ Tằng Cẩu và chính thức được làm vợ Siêng, được làm người nhà họ Bạc.

Bók nằm suy nghĩ miên man, miên man rồi chìm vào giấc ngủ phảng phất thơm hương của hoa, của cỏ, của lá rừng thấm vào từng sợi tóc Bók gội chiều nay.

B.M.H

P/s:
Lúng ta: lễ gội đầu của người Thái
Tằng cẩu: lễ búi tóc lên giữa đỉnh đầu cho cô gái đi lấy chồng (cô dâu)
Áo cóm: trang phục của phụ nữ người Thái
Sài yểu: dải dây vải buộc thắt lưng của phụ nữ người Thái
Thông seng: túi vải nhỏ đeo chéo đựng bùa hộ mệnh của đàn ông người Thái.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập11
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm9
  • Hôm nay1,305
  • Tháng hiện tại21,601
  • Tổng lượt truy cập2,916,472
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây