NHỜ MÙA CÓI 

Thứ năm - 12/11/2020 10:04
Tản văn của Trần Duy Thành 

Trong chuyến công tác theo đoàn tại Thái Lan, tôi được cắt cử làm trợ lý sản xuất hình ảnh cho bộ hình thời trang mang cảm hứng Á Đông của giám đốc sáng tạo.
Yêu cầu tìm ra một món phụ kiện sẽ xuất hiện trong bối cảnh người mẫu tạo dáng ở khu chợ Chatuchak. Tôi tâm đắc về ý tưởng hình ảnh nhỏ nhặt mà cá nhân đã đóng góp và được duyệt. Tôi nhanh trí gọi điện thoại, giục người nhà cất công đóng gói cẩn thận, chuyển phát nhanh vào Sài Gòn ngay cho kịp. Món phụ kiện: chiếc giỏ cói.
Nhận và mở món hàng mà tôi tự tin “thuộc” từng chi tiết cấu thành nên nó. Gói ghém vào đó cả trời hoài niệm ùa về, thắt chặt trong những sợi cói, khiến tôi bần thần, ngỡ như những sợi nhớ, sợi thương, liên kết tinh thần.

 
avartCay coi con YYYc gYi la cay lac YYYc trYng nhiYu Y huyYn VYng Liem tYnh VYnh Long min

*
Nguyên quán in trên chứng minh nhân dân của tôi, nhắc tên vùng đất bồi do Dinh điền xứ Nguyễn Công Trứ khẩn hoang, lập huyện Kim Sơn - Ninh Bình. Vùng quê chiêm trũng thích hợp trồng cói, rồi sinh ra những làng nghề sáng chế các sản phẩm thủ công “tự tay làm hết”.
Tôi chẳng đếm hoa tay của ai trong làng. Nhưng họ vốn là những người thợ lành nghề mà tôi biết. Để có chiếc giỏ cói nhìn dung dị, mộc mạc cần hoàn thiện nhiều công đoạn lắt nhắt, tỉ mẩn.
Mẹ tôi cắt cử hoàn hảo từng việc cho từng người. Mẹ áp dụng câu “tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”- như là cái “kế” để thúc bách con cái phải biết lao động chân chính.
“Cộng tác” với mẹ từ bé, nhưng phải đến khi lớn, tôi mới òa nhận ra: ngày xưa, mình đã từng bị áp KPI. Ngoại trừ lúc đến trường, thời gian rỗi mỗi ngày, tôi nhận KPI là bó cói rối để dóc, tựa như dóc tóc, với ba lọn.
Nhanh chóng làm sao để xử hết “bó cói KPI”, để thảnh thơi vui chơi. Tôi đã nghĩ cách: khi thì dóc bện thật nhiều sợi cói; khi thì dóc lỏng, thưa mắt để nhanh ngốn hết chiều dài sợi cói. Tôi thử cách nào cũng bị mẹ phát hiện.
Nếu dây cói dóc to xỏ làm quai giỏ sẽ bị u cộm lên, xấu xí. Dây cói dóc thưa sẽ khiến quai giỏ lỏng lẻo, thiếu chắc chắn. Khi dây cói dóc không dùng được, lại mất công ngồi gỡ ra thì quá hoài sức, hay bỏ đi thì tiếc nguyên liệu.
“Mẹ giao việc, nhắm làm được thì làm cho hẳn hoi, không thì nghỉ. Đừng có cẩu thả trong bất cứ việc gì mẹ đã dạy làm.”- mẹ nghiêm nghị chấn chỉnh tôi. Tôi bị mắng nhiều lần, mới ngẫm ra cái tội: không làm nổi thì đừng phá hôi, sẽ tội người khác mà cũng phí sức người, sức của. Cũng không ít lần, cả nhà tôi phải ngồi cặm cụi sửa hàng bị trả về, vì đâu những chi tiết mà nhà xưởng chưa ưng. Đừng hòng đòi qua mắt người đời. Chỉ sự chắc chắn, cẩn thận của bản thân mới đổi lại sự tin cẩn của người ta.
Mỗi khi tận dụng hết “bó cói KPI”, tôi sẽ được lãnh thưởng món tiền nhỏ để nhét lợn đất. Cách mẹ đã truyền động lực làm việc cho tôi.
Cho đến ngày háo hức “mổ” lợn để lãnh trọn “bộ lòng ngon” với toàn tiền là tiền… lẻ. Song bòn mót được chút đỉnh tiết kiệm thì lại “quay vòng” rơi đúng vào tay mẹ, với lý do muôn thuở: “Tiền ăn học ai lo?” Nghĩ mà ức.
Rồi tôi quên béng đi, lại hào hứng khi mẹ mua cho con lợn đất mới. Chuyện tiền nong với con nít vốn chỉ như chút cò con, vẩn vơ và vô tư.
*
mua coi o quang xuong 24

Đôi lần, ngắm đôi bàn tay mềm giờ đang ngõ bàn phím, tôi lại nhớ rưng rức cái cảm giác đôi tay làm nghề thủ công từng nứt nẻ, rít chịt, xon xót vì vị mặn lợ từ cói.
Cói trên cánh đồng cắt về, chẻ ra, phơi phong. Tùy theo độ ẩm; sắc độ thâm, sáng của cói sẽ có giá bán khác nhau. Và cũng tùy mục đích sử dụng cói trong từng chi tiết sản phẩm sẽ được người thợ khéo léo sáng chế. Cói thâm thì bện chắp bên trong làm nõi, làm nan… Cói trắng sáng thì cuốn, đan nát… bên ngoài.
Muốn làm dịu đỡ đi cảm giác đau ran rát nơi bàn tay khi đan, khi siết, khi miết… thì phải nhúng cói với sâm sấp nước cho âm ẩm, để dễ làm. Ẩn trong từng sợi cói vẫn còn vị mặn lợ, chua chua, cả bụi bùn đất lấm lem, chúng cứ rít chịt lấy làn da tay đã bị chai, nứt nẻ theo ngày tháng. Rồi phải tốn bao lần tẩy chà bằng vỏ chanh tiết ra thứ axit chua, xon xót để tay trắng sạch hơn khi cầm bút đến trường, hay đôi lúc ra đường khi có công có việc. Còn lúc thường ở nhà với kẽ tay lem luốc, bám cặn; mồ hôi rớt ròng mằn mặn khi ngồi nai lưng “hành nghề”. Chợt nhớ, có đứa vừa làm vừa hờn trách trong nước mắt, nước mũi tèm lem, ức chế vì nhà mình cứ phải làm hoài thứ nghề được trả công ba cọc ba đồng này. Sao không buôn ba làm ăn như nhà người ta?
Dường như cói chẳng chịu hết mùa. Tôi ngô nghê ước có ngày bị thiếu hụt nguyên liệu, để được nghỉ ngơi. Vậy mà vùng đất chiêm trũng thương hợp với cây cói lạ kỳ, cứ hào phóng cho người ta canh tác, thu hoạch, cất trữ để có cói quanh năm, thành ra có việc làm cho những ngày nông nhàn. Mà nào có “nhàn” bao giờ?
san xuat tui luc binh 1 1

Bao mùa cói nối mùa. Bao sản phẩm thủ công đã xuất từ làng đi đó đây. Để rồi, có dịp tôi “bắt gặp” hài hòa trong thước hình thời trang truyền cảm hứng, sẽ được biết bao độc giả thấy trên mặt báo. Trong tôi từng dấy lên niềm tự hào ngấm ngầm về con người và sản vật xứ sở.
Bây giờ, người trồng cói cũng vãn thưa. Có những người thợ thủ công lưng đã còng, mắt đã kèm nhèm, kẻ lành nghề cũng chỉ còn lai rai. Có người con hoài niệm về phần đời lớn lên nhờ mùa cói, gợi từng sợi nhớ, sợi thương quê nhà da diết.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây