RỘN RÀNG RỐI NƯỚC LÀNG ĐÀO

Thứ ba - 21/07/2020 10:09
Bút kí của Lê Huyền

Làng Đào Thục tách biệt giữa cánh đồng, tựa lưng vào con đê bao theo dòng sông Cà Lồ, thuộc xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội. Con đường dẫn vào làng chạy bắt qua cánh đồng rộng mênh mông, lúa con gái đương thì xanh ngát. Những vạt lúa dập dờn dưới ánh nắng xuân rực rỡ tựa hồ như tấm lụa mỏng với những sợi kim tuyến óng ánh diệu kì dưới ban mai. Bình yên và thoáng đãng, khác hẳn những ồn ào của cuộc sống đô thị đang ngày ngày xâm chiếm dần những khu vực giáp ranh của Hà Nội. Ngôi làng nhỏ bé nhưng lưu giữ rất nhiều những giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc, gắn liền với những thăng trầm của thời gian. Đây chùa Thánh Phúc trầm tư bên gốc đa già, kia rộn ràng sân khấu phường rối đang diễn trò vào ngày cuối tuần đón khách đến thăm. Trong làng còn có những ngôi nhà cổ có thời gian tồn tại hàng mấy trăm năm.
Theo lời các cụ trong làng thì Đào Thục xưa kia gọi là trang Đào Xá, phủ Từ Sơn , trấn Kinh Bắc đến năm Tự Đức thứ 29 (Bính Tý, 1786) đổi tên thành Đào Thục và chuyển về huyện Đông Anh, Hà Nội. Người làng Đào nói rằng vì con gái làng Đào xinh đẹp nổi tiếng, vì phụ nữ ở đây nết na hiền thục hay còn gọi là “thục nữ” nên tên Trang Đào Xá mới được đổi thành tên Đào Thục như ngày nay. Đào là lấy tên gốc của Đào Xá, Thục, ý nói các cô gái nơi đây rất xinh đẹp và hiền thục.
Nghệ thuật múa rối nước ở Đào Thục đã có quá trình tồn tại và phát triển trên 200 năm, duy trì và phát huy được giá trị trong cái nôi văn hoá làng truyền thống ở một huyện ngoại thành Hà Nội. Người được tôn vinh là “ông tổ nghề rối làng Đào” là ông Nguyễn Đăng Vinh – Đào tướng công thời vua Lê Chiêu Thống, một vị quan chán ghét cảnh triều đình đã cáo quan về quê. Có lẽ vì thế mà những tích trò đều ca ngợi cuộc sống yên bình của thôn quê, sự cần cù chịu khó làm ăn của người quê lam lũ, đồng thời lên án chế độ phong kiến thối nát, đầy bất công. Có thể kể đến những tích trò như “Trâu chui ống”, “Tễu bắt ác”…
Về sau này, nhiều tích trò đã được sáng tạo thêm cho phù hợp với các giai đoạn lịch sử như hát chèo, tráng sĩ đánh hổ. Nhưng những đặc sắc mà nó mang lại vẫn thể hiện đậm nét đặc trưng của làng Việt cổ truyền ở khu vực Đông Ngàn nói riêng và vùng châu thổ Bắc Bộ nói chung.
LH
Giữa ao nước trong xanh là thủy đình, nơi có sân khấu rối nước của làng.Tôi tận mắt thưởng thức nghệ thuật rối nước làng Đào với sự ngưỡng mộ đặc biệt. Nét dân gian mộc mạc còn lại trong rối nước như vẫn nguyên vẻ đẹp của nó. Những con rối được làm bằng gỗ qua bàn tay khéo léo của người nghệ nhân trở nên sinh động và vô cùng lôi cuốn khán giả. Dường như trên sân khấu những chú Tễu, những chị nông dân, những anh Ba Khí như là người thật đang biểu diễn. Nào tát nước, nào kéo trâu, nào múa hát, nào đánh giặc. Để làm được những con rối đó là cả một sự tỉ mỉ, công phu từ khắc, gọt cho đến vẽ tạo trang phục cho con rối. Người nghệ sĩ điều khiển rối phải ngâm mình trong nước sau tấm màn che. Ngày hè đã là một sự khổ cực thì ngày giá rét quả thực là thử thách lớn mà nếu không có tình yêu với múa rối, hẳn người ta đã không còn gắn bó với nó từ lâu. Trên bờ là ban nhạc với những nhạc cụ truyền thống đem lại sự sinh động cho vở diễn. Khi anh Ba Khí đã chào khán giả. Đây là  con rối xuất hiện đầu tiên để dẫn tích trò.
"...Nước Đào Thục vừa trong vừa mát
Đường Đào Thục bốn góc bàn cờ..."

Thì trên bờ đã rộn ràng tiếng vỗ tay, những khuôn mặt trẻ em ngây thơ, háo hức nhìn theo những con rối sinh động di chuyển trên mặt ao trong xanh. Người ta trầm ngâm suy nghĩ khi xem xong tích trò “con trâu là đầu cơ nghiệp” để chiêm nghiệm về giá trị cuộc đời được giáo dục qua hình ảnh người hút thuốc phiện mà làm mất đi cả cơ nghiệp. Để rồi vỗ tay vui sướng khi xem vở diễn nói về trận “Điện Biên Phủ trên không” - một sáng tạo mới mẻ của những nghệ sĩ. Trong những con người đang say mê thưởng thức ấy có những em nhỏ trong khu vực cuối tuần được bố mẹ cho đi chơi, có những khách du lịch trên khắp mọi miền đất nước và những vị khách quốc tế cũng đến để thưởng lãm.
Cảm nhận trong tôi về rối nước Đào Thục chính là sự ngưỡng mộ. Ngưỡng mộ sự sáng tạo của những người đã tạo nên nó. Ngưỡng mộ cả sự đau đáu, trăn trở thiết tha của những người nông dân chất phác sau mỗi buổi miệt mài trên cánh đồng lại miệt mài trên những thớ gỗ để tạo hình, đưa lên trên sân khấu để đem lại niềm vui cho khán giả. Không có họ, thì không còn rối nước làng Đào. Dẫu rằng, Đào Thục đã và đang chuyển mình theo nhịp sống của thời đại khi nhiều nơi vì sự thay đổi mà đang dần mất mình, đánh mất những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp vốn có. Việc  bảo tồn văn hóa là câu chuyện mà nhiều nơi còn đang loay hoay thì Đào Thục vẫn giữ gìn được một cách cẩn thận, chăm chút và không ngừng phát triển những giá trị văn hóa truyền thống của cha ông để lại.
Những ngày cuối tuần thường có nhiều đoàn khách thăm quan về đây để được thưởng thức. Có khi đó là một trường mầm non hay tiểu học, cũng có khi đó là một đoàn học sinh cấp ba muốn thực tế về nghệ thuật dân gian nên đã kì công tìm đến. Không chỉ có thế, khách du lịch nước ngoài cũng cất công đến tận nơi đây với lời đề nghị được xem rối nước. Rối nước Đào Thục sẽ còn phát triển hơn nữa khi những người con tâm huyết với truyền thống cha ông đang chắp cánh đưa những con rối dân gian đến những chân trời mới hơn để bạn bè trong nước và năm châu đều biết đến và thưởng thức trong sự tán thưởng và ngưỡng mộ vì vẻ đẹp mộc mạc, chưa pha tạp nhịp sống hiện đại của một loại hình nghệ thuật dân gian...

L.H

Tổng số điểm của bài viết là: 9 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 4.5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập9
  • Hôm nay929
  • Tháng hiện tại31,323
  • Tổng lượt truy cập2,635,845
QUÁN CHIÊU VĂN left
tn2
tn1
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây