GIỚI THIỆU TẬP THƠ “DÌU ANH LÊN NGỰA” CỦA DOÃN LONG

Thứ ba - 16/11/2021 03:34
Bài viết của PGS-TS Nguyễn Đức Hạnh

Đọc tập thơ “Dìu anh lên ngựa” của Doãn Long, tôi bị cuốn hút không thể buông sách xuống khi chưa đọc đến trang cuối cùng. Bên cạnh sự tài hoa và một giọng điệu riêng lôi cuốn, tập thơ này có một số đặc điểm sau đây làm say lòng người đọc:

 
118273592 3105336269575746 4995152755967141066 n


1) Một phong cách văn hóa miền núi được thể hiện bằng phương thức nghệ thuật riêng.

Nhắc đến phong cách văn hóa miền núi được phản ánh trong văn học nói chung, trong thơ nói riêng, có thể có bạn đọc nghĩ rằng: - Nào có gì lạ và mới đâu, chắc lại là Nhà sàn, đại ngàn, lễ hội vùng cao, hát then, hát lượn… Thực ra, những phương diện văn hóa đậm dấu ấn vùng miền kể trên là “của chung”, còn mỗi nhà thơ tài năng và tâm huyết sẽ thể hiện “của chung” ấy như thế nào? Có ghi đậm vào đó cá tính sáng tạo độc đáo của riêng mình hay không? Doãn Long đã làm được điều đó, dù chưa phải là trọn vẹn. Cảnh người và tình người miền núi đã có nét riêng chỉ có ở thơ Doãn Long. Đây là hội xuân với phong tục “Ném còn”:

Cây Còn vươn cao hơn núi
Vòng hồng tâm giấy đỏ mặt trời
Quả Còn đeo sợi dây ngũ sắc
Gói mùa gieo nhớ sang nhau.

(Rủ nhau lên hội)


Ba câu đầu chỉ ở mức trung bình, nhưng câu 4 là một câu thơ hay, thể hiện sự tài hoa của Doãn Long. Câu thơ nén chặt, gợi chứ không tả, quả còn đâu phải chỉ là một gói cát hình tròn, nó “gói mùa” - ở đây là mùa xuân, mùa yêu đương của tuổi trẻ miền núi, chỉ một từ “gói mùa” đã gợi bao liên tưởng từ một phong tục đẹp đẽ của vùng cao. Trai gái tung còn đã trở thành gieo nhớ sang nhau. Thì ra những đường bay của quả còn đã trở thành những đường bay mang thương nhớ cho những trái tim đang thổn thức, khát khao… Bài thơ “Dìu anh lên ngựa” cũng có khổ thơ đặc sắc như thế:

Đường về khúc khuỷu mù sương
Lên ngựa ta về
Chợ tình hết rượu
Chỉ còn đôi mắt say nhau
Uống bao nhiêu cho cạn men tình?

(Dìu anh lên ngựa)

Có một cặp hình ảnh được so sánh ngầm và được đặt vào thế tương phản: “cốc” hoặc “bát” rượu chợ tình đã hết – mắt đựng “men tình” lại đầy. Có thể uống hết rượu của chợ tình, nhưng làm sao uống hết men tình trong “đôi mắt say nhau”? Bao nhiêu nhà thơ viết về chợ tình, nhưng chưa có ai khám phá như thế?!
22549527 1407045302738193 354427124000975059 n

Chỉ tiếc một điều, thơ Doãn Long hay ở câu thơ, tứ thơ nhưng chưa hay ở bài thơ. Đọc thơ anh sau bao thích thú, chờ đợi nhưng rồi lại hụt hẫng bởi câu kết, khổ kết thường “nhẹ” và không nâng được bài thơ lên. Nhưng đây là một nhà thơ còn rất trẻ, đường thơ còn rất dài. Chúng ta có cơ sở để hi vọng, tin tưởng và chờ đợi. Bức tranh văn hóa miền núi với nhiều khám phá riêng, nhiều hình ảnh đặc sắc là một nội dung quan trọng, một thế mạnh của thơ anh.

2) Không chỉ tả Cảnh - Người - Tình người miền núi nhân văn, tinh tế mà còn gửi gắm được những triết lý nhân sinh sâu sắc.

Tôi đã đọc khá nhiều thơ viết về đề tài dân tộc thiểu số và miền núi. Nhưng sau vài sắc màu “lạ” lặp lại mãi thành “quen” thì thất vọng vì không thấy “Tâm hồn miền núi” ở đâu. Trong thơ Doãn Long, tôi thích thú ngắm nhìn vẻ đẹp của “Tâm hồn miền núi” ấy. Và sâu thẳm sau những bức “tâm cảnh” đậm sắc thái vùng cao kia là những triết lí nhân sinh sâu sắc. Nói một cách khác, những triết lí nhân sinh về “con người miền núi” tài hoa của Doãn Long là những sợi dây vô hình neo buộc “cánh diều” thơ anh vào trái tim bạn đọc một cách giản dị và tài hoa. Bài thơ “Lời mẹ dặn” là một bài thơ đạt tới điều đó:

Là con gái
Tự biết nhuộm váy cho mình
Hoa văn nhìn theo liếp nhà mà dệt
Sắc chàm lấy từ núi để ngâm.


Mẹ dặn đi làm dâu khác họ
Mang chiếc nón đội đầu
Khi vào đến cửa buồng dâu.


Là con trai
Xem nguồn nước núi nào nấu rượu đượm
Bắc máng tre lấy về
Vừa uống, vừa đun...

Mẹ bảo trên cao, có máng nước tràn về
Là con trai biết nghe mùa lá rụng
Xem hạt mầm khẽ nứt vỏ làm cây.


Mẹ dặn
Áo của nhà mình, đủ ấm người ta?


Hai khổ thơ đầu mẹ dặn con gái, gói gọn lại trong mấy chữ “đảm đang – gìn giữ phong tục”, hai khổ thơ tiếp mẹ dặn con trai, cũng gói gọn lại trong mấy chữ “tháo vát và tài hoa”, nhưng câu kết đã nâng cả bài thơ lên một tầm cao tư tưởng mới:

“Mẹ dặn
Áo của nhà mình, đủ ấm người ta?”

 
79144568 2485102558265790 2251277214949572608 n

Ở đây hình ảnh “Áo của nhà mình” đã mang ý nghĩa tượng trưng – áo ấy là nhân ái, vị tha, hi sinh. “Áo” ấy là tấm lòng nhân văn phải đủ rộng lớn để làm “ấm” cho “người ta” – một người con gái? Hay cho mọi người trong cộng đồng? Câu thơ đạt tới sự mơ hồ đa nghĩa mà giản dị vô cùng. Người vùng cao nói ngắn gọn, hàm súc như thế đấy, ngẫm ngợi mãi vẫn thấy dư vị như khi uống chè, chào nhau về đến nhà rồi vẫn còn thấy vị ngọt chát, không chỉ trên môi, mà còn trong tâm trí về tình người miền núi đậm đà. Các bài thơ “Làng Tày”, “Tết về với mẹ ta thôi”, “Kí họa thu”, “Lời cha…”, “Khói thuốc”… là những bài thơ hay, vừa vẽ được những bức tranh văn hóa miền núi đặc sắc, vừa gửi được những triết lí nhân sinh theo cách nói, cách nghĩ của người vùng cao.

Doãn Long mới chớm đặt chân hòa mình vào hành trình sáng tạo thơ khổ ải, cô đơn nhưng cũng tràn đầy hạnh phúc. Nhưng với những tín hiệu vui trong tập thơ này – những thế mạnh bước đầu được định hình của nhà thơ, tôi vẫn vui mừng chờ đợi những thành công sẽ đến của cây bút trẻ tài năng này. Xin trân trọng giới thiệu tập thơ “Dìu anh lên ngựa” của Doãn Long với bạn đọc yêu quý.
PGS-TS Nguyễn Đức Hạnh

Tổng số điểm của bài viết là: 7 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 3.5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập13
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm12
  • Hôm nay1,907
  • Tháng hiện tại59,980
  • Tổng lượt truy cập3,364,965
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây