MÙA NƯỚC CẠN

Thứ năm - 15/07/2021 05:05
Tạp bút của Lâm Hùng 

Đêm qua tự nhiên tôi nằm mơ thấy con sông trước nhà cạn khô, trơ đáy y như cảnh của hai mươi mấy năm về trước.

Nước cạn đáy sông để lộ bãi bồi hai bên sông. Tôi thấy có một cái lõm nước gần mé đập bên kia nhà bác mười có một cặp cá lóc to bằng cổ chân đang ve vãn nhau. Thế là lội ngay xuống, bùn ngập lên tới gối, tóm được hai con cá ấy chí chóe khoe với tía: “Tía ơi! Coi nè bữa nay vô mánh rồi! Con bắt được cặp cá lóc to tổ chảng nè!”

Đang cười chí chóe vang cả bến sông thì nghe gà gáy trời sáng, thế là trôi cả giấc mơ...
Mùa nước cạn... đó là câu chuyện của hai mươi năm về trước khi quê tôi chưa có cống ngăn mặn Láng Thé và Cái Hóp.

 
9 Mien tay mua tat dia bat ca mytour 11

Mùa nước cạn ở quê bắt đầu từ tháng mười đỉnh điểm là tháng ba, tháng tư âm lịch kéo dài cho đến khoảng giữa tháng bảy. Ấy là khi mực nước ở các con sông giảm xuống, mọi người phải dự trữ nước cho tưới tiêu, sinh hoạt. Quê tôi gọi là mùa nước kém để phân biệt với mùa nước rong (hay nước nổi).

Con sông trước nhà vào mùa nước nổi thử lấy một cây sào dài cắm xuống từ đáy lên tới mặt nước phải 4m, giờ thì lội ngang nước chỉ đến đầu gối. Vào mùa này khi nước lớn cao điểm cũng chỉ hơn 2m.

Đợi khi nước ròng cạn đáy bọn con nít xóm tôi lại rủ nhau đi bắt cá bống dừa, vào ngày rằm bọn chúng hay chui vào bập lá dừa nước ven sông để bắt cặp sinh sản. Hồi ấy cá bống dừa nhiều vô kể đi một buổi đứa nào cũng được một sâu dài thòn lòn. Có đứa siêng thì mang theo cái trót quải trên vai để đựng, đứa nào không có thì ké đứa kia nhưng phải ngắt đuôi con cá làm dấu rồi về chia ra. Đứa nào làm biếng thì chỉ việc xé cọng gân lá dừa nước rồi bắt được con nào là xỏ xâu con đó đem về. Có hôm trúng mánh mỗi đứa bắt được phải hai ký cá.

Cá đem về thường được chế biến đơn giản, nếu còn sống sẽ được rọng ăn dần. Còn không thì cứ lấy đem lụi vào xiên tre nướng trui trên bếp, đem ăn với nước mắm đồng.

Cầu kỳ hơn một chút thì đem nấu canh với các loại rau hái trong vườn nhà. Rồi kho tiêu, kho sả ớt, chiên... ăn cho đến khi thấy con cá bống dừa là sợ xanh mặt mới thôi, ăn không hết thì ướp muối, sả ớt đem phơi khô ăn dần qua mùa.

Ngoài ra bọn tôi còn đi bắt cá bống sao, bống phướng bằng cách thụt hang. Cá bống sao đem về nấu canh chua với trái bần và ngó lục bình, thêm một chén muối ớt cay vừa ăn vừa hít hà vậy mới đã cơn thèm.

 
1517214984

Sẽ thật thiếu sót nếu không nhắc đến cái thú vui đi cào hến, vào mùa nước nổi chẳng có đứa nào đủ dũng cảm để lặn tới đáy sông mà mò hến cả. Chỉ đợi đến thời điểm này nước cạn tới lưng quần cả đám mới rủ nhau đẩy xuồng ba lá, rổ thau đi kiếm cơm. Cào riết mà một lúc con trai, con gái đứa nào mặt mũi cũng tèm lem, bùn đóng trên mép nhìn y như ông cụ non.

Có đứa còn rắn mắt lấy bùn non tô lên đầu rồi chà láng bóng giả làm thầy chùa, mấy đứa còn lại thấy vậy bèn trêu “thầy chùa đi lùa cá sặc, về nhà lắt... kho khô”.

Hến đem về rọng sạch qua đêm cho nhả hết bùn. Sau đó được đem đi chế biến. Nấu một nồi nước thật sôi, rồi cho hến vào đợi đến khi hến hả miệng thì dùng cái vá đảo đều để ruột hến nổi lên trên, dùng cái vá có lổ để vớt ruột hến để riêng. Phần nước hến sẽ được để cho lắng xuống sau đó rót ra một cái nồi. Ra vườn hái một mớ rau tập tàng đem vô nấu canh với nước hến và một ít ruột hến. Phần ruột kia đem đi kho sả ớt, kho tiêu là đã có một bữa cơm ngon ngày thắt ngặt.

Tháng Ba, tháng Tư hằng năm là đỉnh điểm của mùa khô hạn ở miền Tây Nam bộ. Ruộng đồng trơ rạ, đất vườn nứt nẻ, dưới sông, rạch nước cạn queo. Vậy mà trong tiết trời như thế nhiều loại rau mọc hoang vẫn xanh tốt lạ thường; dường như thiên nhiên muốn bù đắp lại chút dưỡng chất của đất đai cho người miền quê vậy. Trong đó, phải kể đến các loại rau như: bình bát dây, mỏ quạ, cải trời, rau dệu, rau đắng đất, rau má, nhãn lồng, bồ ngót...

Bình bát dây lá màu xanh đậm, non mướt, có trái gần giống dưa chuột (loại dưa leo trái nhỏ) khi chín có màu đỏ, hột có vị đắng nhưng phơi khô nấu nước uống vừa giải độc, vừa lợi tiểu. Trưa nắng nóng, hái mấy nắm lá bình bát dây rửa sạch nấu canh với cá trê, cá rô, hay độc đáo hơn là nấu với hột vịt lộn. Bắc nồi nước sôi, thả vào nồi vài hột vịt lộn đã luộc chín bỏ vỏ, chờ sôi lại nêm nếm vừa ăn rồi cho lá bình bát dây vào đảo đều. Món ăn dân dã, bổ dưỡng và mát nên ngày càng được nhiều người ưa chuộng.

Cũng là rau mọc hoang, dây mỏ quạ có lá không khác mấy với lá bình bát dây nhưng nhỏ hơn, không bóng mượt và dai hơn, vị lại ngọt hơn. Đặt lọp ngoài vườn, được con cá rô hay cá trê nấu canh với lá và đọt mỏ quạ ngon ngọt không gì bằng.

Trong vườn tạp còn có cải mọc hoang mà dân gian kêu là cải trời. Người ưa hài hước giải thích rằng đó là loại rau dám cải (cãi) trời, bởi lẽ cây cối tốt tươi nhờ có nước trời mưa, đằng này cải trời chỉ mọc khi nắng hạn.

Trong số các món ăn được chế biến từ cải trời, có lẽ ngon nhất và được nhiều người thích nhất là canh cải trời nấu với chả cá thác lác. Bắc nồi nước sôi, thả chả cá vào; chả chín sẽ nổi lên, vớt sạch bọt rồi cho đọt, lá cải trời vào. Khi rau ngả màu xanh sậm thì nhắc nồi xuống, cho thêm ít lát gừng xắt chỉ để tăng thêm hương vị nồng nàn của món canh dân dã.

Canh cải trời giúp giải cảm rất hiệu quả, đã vậy mùi nồng đặc trưng của loài rau dại này còn làm cho miếng chả cá ngon hơn, thơm hơn. Nên có câu hò:
“Ăn canh cải trời, nhưng phải chờ lịnh mẹ cha
Em là phận gái, anh chớ có đẩy đà làm chi”.

 
114745856 1330ff7f 7f6a 4717 b46b a4d755dc0439

Lại nói về rau đắng, ở quê có hai loại rau đắng: rau đắng đất cọng nhỏ màu xanh nhạt pha sắc vàng thường mọc giữa các luống mía, luống khoai trong vườn hay trên đất gò còn rau đắng biển cọng tròn, lớn hơn màu xanh sậm hơn thường mọc ở chỗ đất trũng xâm xấp nước.

Những ngày hè nóng nực, người ta thường chuộng rau đắng đất hơn. Cháo cá lóc ăn với rau đắng đất đã trở thành đặc sản của miền sông nước Tây Nam bộ, có mặt ở khắp các nhà hàng miệt này.

Cũng rất thông dụng là canh rau đắng nấu với cá trê hay cá lóc. Cá đồng làm sạch thả vào nồi nước sôi, nêm vừa ăn, rau đắng sắp sẵn vô tô rồi trút nước canh và cá vô. Tô canh rau giản dị, mộc mạc này đã trở thành niềm thương nỗi nhớ của nhiều người xa quê, được thể hiện trong bài hát nổi tiếng của nhạc sĩ Bắc Sơn: “Nhớ lũy tre xanh dạo quanh khung trời kỷ niệm, chợt thèm rau đắng nấu canh.”

Rau má thích sống dưới các gốc cây lớn trong vườn rậm hay giữa các luống mía có nhiều lá mục. Những trưa hè, ra vườn kiếm mớ rau má về nấu canh hoặc làm nước uống mát không gì bằng.

Nấu canh thì chỉ dùng lá, rửa sạch, để ráo. Mớ tép rong xúc ở ao, đìa được bằm nhuyễn, ướp tiêu, nước mắm, bột ngọt. Bắc nồi nước sôi cho tép vào khuấy đều rồi trút rau má vô, nêm lại cho vừa ăn. Rau má còn được đâm (hay xay), lọc lấy nước uống cùng nước dừa tươi.

Nhãn lồng (hay còn gọi là lạc tiên, chùm bao) là loài dây leo mảnh, dài trên dưới chục mét. Đọt nhãn lồng đem hấp cơm chấm với cá kho khô, hay luộc chấm mắm kho là món ăn ngon miệng, no lòng và còn giúp cho giấc ngủ sâu hơn sau một ngày làm việc vất vả.

Mùa nước cạn cứ thế trôi đi, trôi đi như dòng chảy của cuộc đời để bây giờ khi nhắc lại lòng lại thầy bồi hồi, tiếc nhớ...
L.H

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập10
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm8
  • Hôm nay1,274
  • Tháng hiện tại36,854
  • Tổng lượt truy cập3,087,791
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây