THƯƠNG NHỚ TỤC CƠM THI

Thứ hai - 29/03/2021 03:00


Tác giả: Trịnh Quang Cảnh

Theo dòng chảy của thời gian, xã hội ngày càng phát triển, vùng đất thuần nông quê tôi dần đã hoà nhập với lối sống đô thị. Làng Thành Phú lam lũ xưa kia, nay đã khoác lên mình tấm áo gấm hoa hiện đại. Những ngõ phố sáng bê tông thay cho đường làng man mát vàng rơm núp dưới bóng tre xanh. Đời sống kinh tế phát triển, sung túc hơn xưa nhưng đồng thời, những phong tục, truyền thống của làng cũng theo thời gian mờ nhạt rồi trở nên mất hẳn.

 
Tục cơm thi ở làng tôi, làng Thành Phú đã từng là một tục lệ không thể thiếu mỗi dịp đầu xuân. Ấy vậy mà đến nay, tục cơm thi chỉ còn trong kí ức của những người già, thỉnh thoảng bồi hồi kể lại cho cháu con. Với các cụ, có lẽ nó hiện hữu như mới hôm qua nhưng với chúng tôi, tục lệ đó đã là một câu chuyện cổ tích, xa lạ đến mức mà ngay như bản thân tôi chưa được tham gia dù chỉ một lần.
 

Với người dân quê tôi, những ngày xuân khởi đầu năm mới, đó cũng là những ngày nông nhàn, rất nhiều lễ hội được tổ chức đáp ứng nhu cầu văn hoá của người dân. Tục cơm thi làng Thành Phú rất được người quê coi trọng. Ngày ấy cũng là ngày cháu con bày tỏ tấm lòng với ông bà, cha mẹ. Đó cũng là dịp đoàn viên sum vầy con cháu.

Vào ngày mồng 6 tháng Giêng, các nhà trong làng Thành Phú hân hoan làm cơm cỗ để thi. Nhà nào nhà nấy đều rất háo hức chuẩn bị từ những ngày trước đó. Nhà nào cũng cố gắng làm cho cỗ nhà mình thật ngon, thật sang, thật đẹp mắt. Đây cũng là dịp cháu con tha hồ bày vẽ, sáng tạo ra các món ngon. Tất nhiên, với người quê thuở ấy, các món ăn thường làm từ nguyên liệu rất "làng quê". Nhà nào con cháu giàu có, khéo tay rõ ràng có lợi thế trong ngày cơm thi.

Những món làm từ cá như cá hấp, cá om hoặc cá rán nguyên con còn đủ vi, đủ vẩy. Món cá phải nấu sao cho chín nhừ, vị ngon mà màu sắc vẫn phải đẹp, thậm chí nhìn cứ sống động như cá đang còn sống vậy. Chim, gà đem luộc cả con, bẻ cánh, dựng chân như đang nhảy múa trên đĩa xôi đủ màu. Nhiều nhà cầu kì còn dán giấy trang kim ngũ sắc cho thật rực rỡ. Những bàn tay đảm đang còn bày thêm rất nhiều loại bánh như bánh ít, bánh rán... nhưng nhất định không thể thiếu bánh răng bừa, đây cũng là loại bánh mà làng Thành Phú nổi tiếng làm ngon.

Các mâm cơm thi sẽ được đem bày ra cho cả làng cùng chiêm ngưỡng. Làng chia hai nơi để đặt cỗ. Nhà nào có cố cao tuổi thì sẽ được đặt "cỗ trong đình", nhà đó sẽ rất tự hào. Những nhà có các bậc lão trung trở xuống thì đặt "cỗ ngoài đồng" ở Bãi Nồn, còn gọi là Cổng Nồn ở ngay sau làng. Dù đặt ở đâu, cả làng rất thích thú tham gia. Khi nghe kể đến đây, tôi cứ mường tượng đến những buổi thi nấu cơm của người Thái, tất nhiên là không giống.

Từ mờ sáng, các cố cao tuổi và các bậc lão trung trong những bộ quần áo đẹp nhất, đã ra đình và Bãi Nồn. Con cháu trải chiếu mới để các cụ ngồi với đầy đủ nước chè, trầu, thuốc, rượu... Mỗi cố ngồi một chiếu riêng trong đình hay trên bãi rộng. Con cháu ở nhà làm cỗ, nhà nào xong trước thì bưng ra đặt trên chiếu của nhà mình. Gia đình nào cũng đều có một cỗ, ngay cả con gái xuất giá cũng có cỗ.

Tầm mười giờ sáng thì cỗ đã được bày la liệt trên các chiếu, các cố ngồi uống nước, ăn trầu, hút thuốc và nhấm nháp mỗi mâm một miếng gọi là và trò chuyện với nhau. Những nhà nào đông con thì có nhiều cỗ, nhà nào con cháu giàu có thì cỗ sang trọng hơn, nhiều của ngon vật lạ hơn, nhà nào con gái, con dâu giỏi gia chánh thì cỗ đẹp cỗ khéo và ngon hơn... Vì vậy mà tục cơm thi chính là "vừa thi cỗ vừa thi con".

Mặc dù là "cơm thi" nhưng lệ không có chấm giải gì cả. Cố nào nhiều cỗ, cỗ khéo cỗ sang thì cảm thấy tự hào, vui vẻ, và đương nhiên cố nào ít cỗ và nghèo nàn thì có phần... không vui bằng. Hết ngày, cỗ của nhà nào, con cháu đem về nhà nấy. Các nhà đoàn viên ông bà, bố mẹ, cháu chắt vui vẻ chúc mừng sức khoẻ các cố.

Tục cơm thi làng Thành Phú nhiều năm nay không còn tổ chức nữa, nó chỉ còn trong kí ức của người già thỉnh thoảng luyến nhớ thuở xa xưa. Đây là tục lệ sinh ra từ đời sống gắn bó quanh lũy tre, người quê chân chất với tấm lòng kính hiếu với các bậc sinh thành. Dù không còn được gìn giữ, nhưng tục cơm thi làng Thành Phú thật đẹp trong tuyển tập chuyện cổ tích làng tôi.
T.Q.C

(*) Bài viết có tham khảo thêm cuốn Văn hoá dân gian xã Định Tường

Tổng số điểm của bài viết là: 6 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 3 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

LỜI NGỎ

  Hội nhóm Quán Chiêu Văn là nơi dành cho những người yêu thích văn chương và viết lách lui tới giao lưu sinh hoạt và chia sẻ cùng nhau về sở thích. Thành viên tự nguyện tham gia, không phân biệt vùng miền, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp và vị trí công tác... Tất cả thành viên đều...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết gì về Quán Chiêu Văn?

Thống kê
  • Đang truy cập17
  • Máy chủ tìm kiếm5
  • Khách viếng thăm12
  • Hôm nay1,931
  • Tháng hiện tại29,850
  • Tổng lượt truy cập2,968,630
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây